Starachowice to miasto „na styku” — dosłownie. Tu spotykają się Wzgórza Koneckie, Przedgórze Iłżeckie i Wyżyna Opatowska, a rzeka Kamienna wyznacza między nimi naturalną granicę. Dzięki temu krajobrazy zmieniają się jak w kalejdoskopie: lasy, tarasowa dolina rzeki, odsłonięcia skalne, trzy jeziora. No właśnie — to idealne tło na spacer, rower, wędkę i krótkie „ucieczki” po pracy.
Szczerze mówiąc, najczęściej wracam nad Pasternik. Kiedyś w maju policzyłem tam — serio — kilkanaście gatunków ptaków w jedno popołudnie. A perkoz dosłownie zanurkował mi pod pomostem.
Gdzie leżą Starachowice (i dlaczego to ma znaczenie)
- Lokalizacja geomorfologiczna: styki trzech jednostek — Wzgórza Koneckie, Przedgórze Iłżeckie, Wyżyna Opatowska.
- Rzeźba terenu: od ok. 198 m n.p.m. do ok. 270 m n.p.m.
- Lasy: od północy Lasy Iłżeckie, od południa i zachodu Lasy Sieradowickie (otulina Sieradowickiego Parku Krajobrazowego) — fragmenty Puszczy Świętokrzyskiej.
- Horyzont: w pogodny dzień widać Łysicę i Łysą Górę.
Ta „mozaika” tłumaczy, skąd w mieście tyle różnych form geologicznych, łąk, szuwarów i torfowisk — zwłaszcza w dolinie Kamiennej.
Rzeka Kamienna — kręgosłup przyrody miasta
- Zlewnia: Kamienna to lewobrzeżny dopływ Wisły; Starachowice leżą między jej 90. a 99. km.
- Dopływy w granicach miasta: Lubianka (południe), Młynówka (wschód), Czałczyński Smug (północ).
- Charakter doliny: tarasowa — daje miastu specyficzny klimat i piękne, „warstwowe” widoki.
Praktycznie: brzegi Kamiennej to najprostszy pomysł na szybki, zielony spacer po pracy.
Zbiorniki wodne Starachowic — Pasternik, Lubianka, Piachy
Zbiornik „Pasternik”
- Gdzie: zachodnia część miasta, na rzece Kamiennej (98,4 km).
- Powierzchnia: 52,3 ha (lustro wody ok. 42 ha).
- Atuty: ostoja ptactwa — co roku ok. 25 gatunków lęgowych.
- Na co dzień: świetny punkt na obserwacje przyrodnicze i spokojny spacer „na reset”.
Zbiornik „Lubianka”
- Gdzie: południowo-zachodnia część miasta, przy Sieradowickim Parku Krajobrazowym.
- Powierzchnia: 39,8 ha; zapora ziemna z jazem przelewowym (lata 80.).
- Na co dzień: rekreacja, plażowanie, kajaki — blisko lasu, więc łatwo uciec od zgiełku.
Zbiornik „Piachy”
- Gdzie: południe miasta, w dawnym wyrobisku piasku.
- Powierzchnia: 14,4 ha.
- Na co dzień: wakacyjne kąpiele i rodzinne popołudnia „z kocykiem”.
Naturalne pomniki przyrody ożywionej — dęby i topole, które pamiętają więcej
Krótka ściągawka:
- Dąb szypułkowy: żyje nawet 1000+ lat, wys. 30–50 m, pień 2–3 m; żołędzie na szypułkach.
- Dąb bezszypułkowy: żyje 400–500 lat, wys. do 30 m; żołędzie bez szypułek.
Dąb szypułkowy — zieleniec przy SP nr 9 (ul. Konstytucji 3 Maja)
- Wymiary: śr. pnia (1,3 m) 0,80 m, obwód 2,52 m, wys. ok. 25 m, ok. 150 lat.
Dęby szypułkowe (2 szt.) — zieleniec z fontanną / okolice targowiska „Manhattan”, ul. Armii Krajowej
- Wymiary: śr. pnia 1,10 m i 1,00 m; obwód 3,16 m i 2,92 m; wys. ok. 25 m, ok. 150 lat.
Dęby szypułkowe (2 szt.) — teren PTTK, ul. Krywki
- Wymiary: śr. pnia 1,20 m i 0,95 m; obwód 3,78 m i 3,00 m; wys. ok. 30 m, ok. 200 lat.
Dąb szypułkowy — przy pomniku „Barbórka”, ul. Krywki
- Wymiary: śr. pnia 1,15 m; obwód 3,63 m; wys. ok. 25 m, ok. 200 lat.
Dąb bezszypułkowy i dąb szypułkowy — Michałów, ul. Wschodnia 33
- Wymiary:
- bezszypułkowy: śr. 1,43 m, obwód 4,49 m, wys. ok. 25 m, ok. 250 lat;
- szypułkowy: śr. 1,33 m, obwód 4,18 m, wys. ok. 25 m, ok. 250 lat.
Dąb szypułkowy — Michałów, ul. Lempe
- Wymiary: śr. pnia 2,13 m, obwód 6,00 m, wys. ok. 25 m, ok. 300 lat.
Topole (też pomniki!)
- Topola biała — nad Kamienną, przy kotłowni ZEC
- śr. 1,10 m, obwód 3,47 m, wys. ok. 30 m, ok. 80 lat.
- Topola — ul. Borkowskiego (dawny „Sanepid”)
- śr. 1,40 m, obwód 4,87 m, wys. ok. 25 m, ok. 80 lat.
Prosta wskazówka: jeśli „gubisz” się w dębach — spójrz na żołędzie. Są na szypułkach? To szypułkowy. Brak szypułek? Masz bezszypułkowego.
Pomnik przyrody nieożywionej — 400 metrów historii Ziemi
- Co to jest: odsłonięcie geologiczne — ściana skalna długości ok. 400 m, wysokości 4–8 m.
- Z czego zbudowane: dolnojurajskie (liasowe) piaskowce serii skłobskiej — drobno- i średnioziarniste, jasnoszare i żółtawe.
- Gdzie: ul. Armii Krajowej (wschodnia część centrum).
- Ciekawostka: część ściany to efekt dawnej eksploatacji piaskowca, część — naturalnego odsłonięcia.
Inne, również warte zajrzenia, znajdziesz między ul. 1-go Maja a ul. Zakładową.
Zieleń miejska — parki, skwery, drzewa „na wyciągnięcie ręki”
- Park Miejski (pomiędzy ul. Radomską, Krzosa, Krywki i al. Marszałka Piłsudskiego) — ok. 10 ha, charakter parku leśnego.
- Gatunki spotykane w mieście: dęby, modrzewie, brzozy, klony, jarzębiny, kasztanowce, topole, wierzby, świerki, jodły, sosny, żywotniki i inne.
To idealny „start” z dziećmi: krótka pętla, ławki, cień — i ptaki dosłownie nad głową.
Jak zaplanować zielony dzień w Starachowicach
- Poranek — Kamienna: krótki spacer tarasem doliny; weź lornetkę.
- Południe — Pasternik lub Lubianka: odpoczynek przy wodzie, obserwacje ptaków.
- Popołudnie — pomniki drzew: podjazd pod ul. Krywki / Armii Krajowej / Michałów.
- Finał — odsłonięcie geologiczne: 15–20 minut „lekcji geologii w terenie” przy ul. Armii Krajowej.
Zobacz i sprawdź: które miejsce chwyci Cię najbardziej — jeziora, wielkie dęby czy żółtawe piaskowce? Potem wróć o innej porze roku. Serio, zimą i w maju to są dwa różne światy.
Źrółdo zdjecia Wikipedia
